"Trâu cày Bitcoin" ồ ạt đổ bộ Sài Gòn

Theo Cục Hải quan TPHCM, tính đến cuối tháng 10/2017, Chi cục Hải quan chuyển phát nhanh đã tiếp nhận 98 tờ khai nhập khẩu gần 1.500 bộ máy xử lý dữ liệu tự động giải mã Bitcoin và Litecoin.

Buôn bán công khai

Đối tượng làm thủ tục nhập khẩu mặt hàng này chủ yếu là các cá nhân, tổ chức không có mã số thuế. Thậm chí, một công ty kinh doanh lĩnh vực nữ trang cao cấp đặt tại TPHCM còn đăng ký tờ khai nhập khẩu 100 máy xử lý dữ liệu tự động khai thác tiền ảo của nhà sản xuất Bitmain xuất xứ Trung Quốc, với tổng giá trị ước tính khoảng 129.000 USD.

Facebooker Sơn Hoàng (160/13 Lê Thúc Hoạch, Q. Tân Phú) - một trong những người phân phối “trâu cày” lớn tại TPHCM kể, để đưa được “trâu cày” Bitcoin về Việt Nam là cả một hành trình. Máy đa số đều từ Trung Quốc. Trước hết, Sơn sẽ tham gia đấu giá với các nước để đặt máy, ai bỏ giá cao thì trúng (mỗi lô/200 máy). Khi chuyển đủ tiền vào tài khoản của công ty sản xuất, hàng sẽ đi đường biển về cảng Cát Lái. Sau khi làm thủ tục thông quan, máy “đào” Bitcoin sẽ được chuyển về kho để phân phối lại cho khách. Có khi mình nhập về 10 lô, nhưng chỉ “qua” được 8 lô, còn 2 lô bị giữ lại khoảng 1 tháng sau mới cho qua. “Vì máy Bitcoin là hàng không có trong danh mục hàng hóa nhưng không phải hàng cấm nhập, Hải quan giữa lại cũng không nêu lý do cụ thể” – Sơn cho hay.

Theo ghi nhận của thị trường máy tính, với giá khoảng 60-70 triệu đồng hiện nay, thậm chí cao hơn, chưa kể chi phí mua sắm phần mềm và thuê công nhân “đào” tiền. Tuy nhiên, tuổi thọ trung bình của hầu hết các loại máy “đào” được nhập khẩu về Việt Nam chỉ khoảng 8 - 9 tháng, sau đó phải sắm mới lại toàn bộ.

Hoạt động liên quan đến tiền ảo ở Việt Nam không chỉ dừng lại ở việc mua máy, thuê “trâu cày”, mà còn lan sang cả các khóa học về tìm hiểu Bitcoin, cách thức giao dịch đồng tiền này trên các trang quốc tế.

Lúng túng

Cục Hải quan TPHCM thừa nhận, mặt hàng này “chưa được định danh cụ thể” nếu căn cứ vào danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu. Bên cạnh đó, ngành hải quan dẫn Thông tư số 15/2014 của Bộ Thông tin & Truyền thông cho thấy, mặt hàng máy xử lý dữ liệu tự động giải mã Bitcoin, Litecoin thuộc diện quản lý chuyên ngành của Bộ này. “Thế nhưng lại không có quy định nào về thủ tục, điều kiện và hình thức quản lý nên không rõ thuộc đối tượng phải có giấy phép nhập khẩu hay nhập khẩu có điều kiện” – đại diện Cục Hải quan TPHCM cho hay.

Liên quan tới việc doanh nghiệp xin nhập khẩu máy xử lý dữ liệu tự động giải mã Bitcoin, Litecoin, Ngân hàng Nhà nước đã có công văn gửi Tổng cục Hải quan cho biết, mặt hàng này không liên quan đến việc sử dụng tiền ảo dưới góc độ là phương tiện thanh toán. “Do đó, Ngân hàng Nhà nước không có chức năng, nhiệm vụ liên quan đến việc quản lý nhà nước đối với việc nhập khẩu mặt hàng nói trên”, công văn cho biết.

Ông Nguyễn Hoàng Minh – Phó giám đốc Ngân hàng nhà nước chi nhánh TPHCM nhấn mạnh: “Tiền ảo nói chung và Bitcoin, Litecoin nói riêng không phải là tiền tệ và không phải phương tiện thanh toán hợp pháp theo quy định pháp luật Việt Nam”. Theo ông Minh, việc phát hành, cung ứng và sử dụng tiền ảo làm tiền tệ và phương tiện thanh toán là hành vi bị cấm. Chế tài xử lý hành vi này đã được quy định cụ thể. Ngoài ra việc đầu tư vào tiền ảo, Ngân hàng Nhà nước cũng đã cảnh báo nhiều lần việc đầu tư này tiềm ẩn rủi ro rất lớn cho nhà đầu tư.

Mới đây, Chính phủ đã phê duyệt Đề án hoàn thiện khung pháp lý để quản lý, xử lý các loại tài sản ảo, tiền ảo, tiền điện tử. Theo đó, việc đánh giá thực trạng để sửa đổi khung pháp lý cần hoàn thành trước tháng 8/2018; cuối năm 2018 phải xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về tài sản ảo, tiền ảo. Đồng thời, đến tháng 6/2019 cần xong hồ sơ đề nghị xây dựng khung pháp luật về thuế đối với tài sản ảo, tiền ảo. Ngoài ra, những đề xuất để phòng, chống xử lý các vi phạm liên quan đến loại hình tiền tệ này cũng được Chính phủ giao hoàn thành trước tháng 9/2019.

Giá trị USD sẽ thế nào trong năm 2018?

Đối với đồng USD, 2017 là một năm đáng quên. Nhưng năm tới được dự báo thậm chí sẽ còn tệ hơn nữa đối với đồng bạc xanh.

Giá USD mất 7% trong 2017

Theo hãng tin Bloomberg, cho dù tỷ giá USD hồi phục gần đây, giới phân tích và đầu tư cho rằng đồng tiền này sẽ lại yếu đi so với đồng Euro và đồng Yên, khi mà triển vọng tăng trưởng kinh tế mạnh lên và chính sách tiền tệ thắt chặt ngoài Mỹ gây hiệu ứng lớn hơn so với việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) nâng lãi suất.

Năm 2017, đồng USD đã giảm giá hơn 7% so với một rổ gồm các đồng tiền chủ chốt khác, mức giảm mạnh nhất trong hơn một thập kỷ.

Sự tăng trưởng kinh tế "mà chúng ta đang chứng kiến ở châu Âu, các thị trường mới nổi và phần còn lại của thế giới có thể sẽ khiến đồng USD bị bán tháo lần nữa", bà Erin Browne, trưởng bộ phận phân bổ tài sản thuộc công ty UBS Asset Management, nhận định. 

Nói về khả năng Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Nhật (BoJ) có thể thắt chặt chính sách, bà Browne nói điều này "còn chưa được phản ánh vào tỷ giá đồng USD".

Erin Browne còn dự báo tỷ giá đồng Euro có thể đạt mức 1,3 USD/Euro trong năm 2018, tương đương mức tăng 10,7% so với tỷ giá hiện tại. Năm nay, đồng Euro đã tăng giá 12% so với USD. Bà cũng cho rằng đồng Yên sẽ tiếp tục lên giá so với USD.

Tỷ giá Euro/USD phiên sáng thứ Tư tại thị trường châu Á là 1,748 USD/Euro, còn tỷ giá USD/Yên là 113,5 Yên/USD.

Thị trường "vỡ mộng"

Cú giảm giá của đồng USD trong năm 2017 là điều mà ít người lường trước. 

Vào thời điểm đầu năm nay, đa phần các chiến lược gia tiền tệ đều tin rằng đồng USD sẽ tăng giá - niềm tin dựa trên việc ông Donald Trump đắc cử Tổng thống Mỹ cùng những lời hứa kích cầu nền kinh tế thông qua giảm thuế và tăng đầu tư cho cơ sở hạ tầng. 

Vào thời điểm đó, FED cũng rục rịch tăng lãi suất, tạo thêm lực hỗ trợ tích cực cho đồng USD.

Tuy nhiên, không lâu sau, thị trường "vỡ mộng". Đúng là FED đã nâng lãi suất hai lần trong năm nay và được dự báo sẽ tăng lãi suất thêm lần nữa vào ngày 13/12, nhưng đồng USD không hề tăng giá trong năm nay, bởi lạm phát ở Mỹ vẫn yếu và thị trường trở nên bi quan về khả năng của Tổng thống Trump và Đảng Cộng hòa của ông trong việc thông qua được những dự luật giúp ích cho tăng trưởng kinh tế.

Giờ đây, nhiều nhà đầu tư cho rằng FED đã tiến gần đến kết thúc chu kỳ thắt chặt chính sách tiền tệ, và sự chú ý của họ được chuyển dần sang chính sách của ECB và BoJ. Sự dịch chuyển này còn diễn ra song song với dự báo nền kinh tế toàn cầu sẽ tăng 3,7% trong năm tới, mức tăng mạnh nhất 7 năm.

Bất kỳ một tín hiệu kinh tế tăng tốc nào ở Eurozone cũng có thể mở đường cho ECB cắt giảm chương trình nới lỏng định lượng (QE), theo đó thúc đồng Euro tăng giá mạnh hơn so với USD.

"Hầu hết mọi người trao đổi với chúng tôi đều nói sẽ chẳng mấy ngạc nhiên nếu đồng USD giảm giá đáng kể trong năm tới", ông Daniel Katzive, trưởng bộ phận chiến lược ngoại hối Bắc Mỹ thuộc BNP Paribas, phát biểu.

Hy vọng không nhiều

Trên thị trường tương lai, các quỹ đầu cơ và các nhà quản lý quỹ đang đẩy mạnh đặt cược vào sự tăng giá của đồng Euro so với USD.

Giới đầu cơ tỏ ra ít chắc chắn hơn về triển vọng tăng giá của đồng Yên trong năm tới, nhưng chuyên gia Alan Ruskin của Deutsche Bank nói rằng điều này sẽ chỉ khiến đồng Yên tăng giá mạnh hơn nếu BoJ thực sự dịch chuyển khỏi chính sách tiền tệ siêu lỏng hiện nay.

"Đồng Yên đang cực rẻ, nên khi tăng giá nó có thể tăng mạnh", ông Ruskin, trưởng bộ phận nghiên cứu ngoại hối toàn cẩu của Deutsche Bank, phát biểu.

Dĩ nhiên, ngay cả các nhà đầu cơ giá xuống đồng USD cũng thừa nhận rằng đồng bạc xanh vẫn có thể bật tăng trong nửa đầu năm 2018 nếu nước Mỹ tiến hành cải tổ chính sách thuế như chủ trương của ông Trump. Mặc dù vậy, ít ai cho rằng sự tăng giá như vậy của đồng USD sẽ kéo dài sang nửa sau của năm tới, cho dù FED có tiếp tục tăng lãi suất.

Giới phân tích dự báo đồng USD sẽ mất giá so với 13 trong tổng số 16 đồng tiền được giao dịch nhiều nhất thế giới trong năm 2018.

"FED có thể trở nên cứng rắn và tiếp tục tăng lãi suất, và USD sẽ tăng giá một chút", ông Katzive nói. Nhưng với sự chú ý đổ vào ECB và BOJ, "khả năng giảm giá của USD so với các đồng tiền khác sẽ tiếp diễn".